Samsun'daki altyapı çalışmalarına değinen Clarke, 5G'nin ilk etapta şehir merkezlerinde ve yoğun veri trafiğinin olduğu bölgelerde kurulmasının hedeflendiğini belirterek, 'Öncelikle konuşma ve internet kullanımının yoğun olduğu noktalarda altyapı oluşturulacak. İlerleyen süreçte bu sistem genişleyecek. Ancak 5G'nin gerçek performansını tüm altyapı tamamlandığında hissedebileceğiz. Şu an birçok yerde 5G, 4.5G altyapısı üzerinden hizmet veriyor' dedi.

5G'nin bireysel kullanıcılara daha hızlı internet ve yüksek kaliteli medya deneyimi sunacağını dile getiren Clarke, 'Kullanıcılar daha hızlı veri indirip gönderebilecek, yoğun ortamlarda bile kesintisiz bağlantı kurabilecek. Mobil cihazlar adeta bir oyun konsoluna dönüşecek' diye konuştu.

Asıl büyük dönüşümün ise endüstri ve üretim alanında yaşanacağını vurgulayan Clarke, '5G, cihazların birbiriyle hızlı ve kesintisiz iletişim kurmasını sağlayacak. Bu sayede akıllı şehirler, akıllı limanlar, akıllı sağlık sistemleri ve akıllı tarım uygulamaları yaygınlaşacak' ifadelerini kullandı.

5G'nin en dikkat çekici yeniliklerinden birinin otonom araçlar olacağını belirten Clarke, 'Bir aracın, yoldaki bir tehlikeyi sürücüden önce fark edip otomatik olarak durması 'vay be' dedirtecek gelişmelerden biri olacak. Ayrıca uzaktan ameliyat gibi ileri teknoloji uygulamaları da mümkün hale gelecek' şeklinde konuştu.

Yarışmaya, 'Atadan Toruna Kıymetli Miras Yün Projesi' ile katılan Erzurum Remzi Sakaoğlu Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) proje yürütücüsü Gökçe Kültür, AA muhabirine, TÜBİTAK projelerinin öğrencilerin bilime ilgisinin artmasına katkı sağladığını söyledi.

TÜBİTAK projelerinin öğrencilere çeşitli deneyimler kazandırdığını belirten Kültür, 'Öğrencilere inanılmaz bir özgüven aşılıyoruz. TÜBİTAK projelerinin diğer bir getirisi de geleceğin bilim insanı adayı olma imkanı veriyor. Belki bir ileri aşamada makaleye dönüşebilecek çalışmalar var. Buraya gelen herkese de ilham oluyorlar. Biz de bunun bir parçası olduğumuz için çok mutluyuz.' dedi.

Ortahisar BİLSEM öğretmeni Musa Kazım Akkaya da öğrencilerin tarihi Orta Mahalle ile ilgili yaptığı projenin, kültürel mirası gelecek nesillere aktarmak açısından önemli olduğunu söyledi.

Akkaya, proje ile güzel sonuçlar alarak Türkiye finaline gitmek istediklerini ifade etti.

Sergiyi gezen ortaokul öğrencisi Çınar Cicerali ise 'Bence hepsi çok güzel projeler, değişik ve dahice. Projeleri yapanları tebrik ediyorum. Biz de büyüdüğümüzde bunları yapmaya çalışacağız ve milletimize yararlı işler yapacağız.' diye konuştu.

Bölge Yarışması kapsamında sergilenen 100 projeden 15'i, Türkiye finallerine katılmaya hak kazanacak.

Sergi, 2 Nisan Perşembe gününe kadar açık kalacak.

Şehit Ünal Bıçakçı Ticaret Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ile Marmaris Ağaçlandırma ve Doğa Koruma Derneği iş birliğince 2 yıl önce 'Kuzeyden Güneye Yeşil Yol Projesi' hayata geçirildi.

Dernek tarafından ulaştırılan keçiboynuzu tohumlarını özel karışımla çamur haline getiren öğrenciler, geçen sürede hazırladıkları 20 bin tohum topunu orman yangınlarında zarar gören alanlarda kullanılması amacıyla yetkililere ulaştırdı.

Okul Müdürü Orhan Genç, AA muhabirine, projenin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile uyumlu ve toplumsal dayanışmayı öne çıkarmayı amaçladığını söyledi.

Öğrencilerde çevre bilincinin yaygınlaşmasını hedeflediklerini belirten Genç, proje ile yangınlar sonucu zarar gören ormanların yeniden yeşermesine katkı sağlandığını dile getirdi.

Proje koordinatörü ve Halkla İlişkiler öğretmeni Hatice Taş ise 2021'de meydana gelen orman yangınlarının ardından projeyi hayata geçirdiklerini ve 11. sınıf öğrencileriyle tohum topları hazırlamaya başladıklarını ifade etti.

Toplarda kullandıkları keçiboynuzu tohumlarını Marmaris'ten temin ettiklerini aktaran Taş, bu tohumun bazı bölgelerde daha iyi verim sağladığını söyledi.

Amaçlarının doğaya katkı sağlamak olduğunu belirten Taş, 'Bize sayıyla gönderiliyor, biz de burada öğrencilerimizle birlikte tohum topu yaparak doğaya katkı sağlamış oluyoruz. Yanan ormanlarımızın yeniden yeşermesi için uğraşıyoruz.' dedi.

Kil ve yumurtayı toprakla karıştırarak çamur haline getirdiklerini ve içerisine tohum eklediklerini anlatan Taş, hazırlanan topları Marmaris Ağaçlandırma ve Doğa Koruma Derneği'ne ulaştırdıklarını kaydetti.

Taş, tohum toplarının ağaçlandırma faaliyetlerinde kullanıldığını dile getirerek, bu sene ise Milli Eğitim Bakanlığınca hayata geçirilen 'Yeşil-Vatan Benim Okulum Geleceğe Çare' projesi kapsamında 10 bin tohum topu daha yapacaklarını vurguladı.

- 'Her yerde yetişebiliyor'

Öğrencileriyle toplamda 20 bin tohum topu yaparak doğaya katkı sağladıklarını belirten Taş, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Bize farklı türlerde çekirdekler, tohumlar gelirse onlarla da katkı sunmaya hazırız. Tohum topunun içine hapsolan tohumlar, doğada böcekler ve kuşlar tarafından yenmiyor, korunma altına alınıyor ve içerisindeki maddeler de bunun toprağa tutunana kadar beslenmesini sağlıyor. Doğaya bırakmak yeterli. Hatta evimizdeki meyveleri bile tohum topu haline getirip attığımız her yerde yetişebiliyor.'

Öğrencilerden Hiranur Güney de projeyle doğaya katkı sağladığı için mutlu olduğunu söyledi.

Güney, orman yangınları karşısında çok üzüldüğünü belirterek, 'Katkı sağlamak beni mutlu ediyor.' dedi.

Yüksek teknoloji geliştirme kabiliyetinin birikimle ilerlediğini belirten Kacır, şunları kaydetti:

'Her aşama, sizi yenilerine taşır. Hele ki paradigma değişimini yakalamışsanız, adeta çığır açıcı bir zincirleme reaksiyonu tetiklemişsiniz demektir. İşte insansız havacılıkta dünya lideri Baykar bunu başardı. Türk tarihine İstanbul'un fethinden bu yana en büyük yenilikçi askeri kabiliyet inşası olarak geçecek bu adımlar, dünyada da çok şeyi değiştirdi, değiştirecek. İnançlarıyla, azimleriyle, gayretleriyle Türk milletine kazandırdıkları eserler için, Selçuk Bayraktar ve Haluk Bayraktar başta olmak üzere tüm Baykar ekibini yürekten kutluyoruz. Türkiye'miz güçleniyor.'

ASELSAN Proje Yöneticisi Derya Arda Yenigün, aday mühendis olarak göreve başladığında şirketin ve Türkiye'nin ilk termal kamera projesi ASIR için bir araya gelen heyecanlı, genç bir ekibin parçası olduğunu ifade etti. Yenigün, şöyle konuştu:

'Canla başla bu cihazı ortaya koymak için çalışıyorlardı. Ben de bundan çok etkilenmiştim. Hatta bütün planlarımı da değiştirmeme sebep oldu. Nitekim birkaç yıl içerisinde bu kamerayı ortaya koyduğumuzda bir daha bu dünyadan kopamayacağımı anlamıştım. Yaklaşık 28 yıldır ASELSAN'dayım. Bu gelişmeyi görmek bana çok büyük mutluluk, gurur veriyor. O cihazlardan, şimdiki kompleks, her platforma entegre ettiğimiz cihazlara kadar ASELSAN'ın katettiği bu yolu en başından en sonuna gözlemlemiş biri olarak mutluluk ve gurur duyuyorum.'

Deniz platformlarına takılan elektro-optik cihazlarla ilgili çalışmalar yürüttüklerini anlatan Yenigün, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Bu cihazlarla Türk Silahlı Kuvvetlerimiz için fark yaratıyoruz. Görülmeyeni görünür kılıyoruz. Ulaşılamayanı ulaşılabilir kılıyoruz. Ne kadar iyi silahlarınız, sistemleriniz olursa olsun hedefleri, düşman unsurlarını göremezseniz, nerede olduklarını bilemezseniz bir balistik çözüm oluşturamazsınız, onları vuramazsınız. Yeni gelen nesille beraber yapay zeka da sistemlerimize girmeye başladı. Bu açıdan da ben çok büyük gurur duyuyorum.'

ASELSAN'da kadın-erkek ayrımı gözetmeksizin her üründe canla başla, omuz omuza çalıştıklarını vurgulayan Yenigün, 'Bizi güçlü kılanın da bu olduğunu düşünüyorum. Herhangi bir ayrıcalık olmadan hem fabrika ortamında, hem sahada her yerde beraberiz. Biz de varız diyoruz kadınlar olarak. ASELSAN da bu noktada bizi her zaman destekliyor. Her kademede yönetim aşamasında kadın sayısının arttığını görüyoruz. Bundan çok büyük mutluluk duyuyoruz biz de.' dedi.

- 'ASELSAN sayesinde Ankara'yı sevdim'

ASELSAN'da 2 yıldır görev yapan Kıymet Yılmaz, 10-12 yıl İzmir'de yaşadıktan sonra Ankara'ya gelmenin başlangıçta zor geldiğini dile getirdi. Yılmaz, 'Söz konusu ASELSAN olunca buraya isteyerek geldim. Şu anda da Ankara'yı, ASELSAN'ı seviyorum. ASELSAN sayesinde aslında Ankara'yı sevdim.' diye konuştu.

Elektro-optik ürünlerin savunma sanayisinin 'gözü' olduğuna işaret eden Yılmaz, bu ürünleri sahaya güvenilir şekilde gönderebilmenin, sorunsuz çalışmalarını sağlamanın çok önemli olduğunu vurguladı.

Bu çabalar sırasında ASELSAN'da yöneticilerin her konuda çok destekleyici olduğunu ifade eden Yılmaz, bunun kendilerine güven verdiğini aktardı.

Kız kardeşinin de kendisi gibi mühendis olduğunu, onu da teşvik ettiklerini dile getiren Yılmaz, kız çocuklarına, genç kızlara cesur olmalarını, kendine güvenmelerini, konfor alanından çıkmaktan korkmamalarını tavsiye etti.

- Hayalini ASELSAN'da gerçeğe dönüştürdü

Üretim Mühendisi İlknur Ceren Coşkun da şirkette kara, deniz ve hava platformlarında zorlu arazi koşullarında keşif ve gözetlemeyi sağlayacak elektro-optik sistemler oluşturduklarını söyledi.

Mühendislikte olduğu gibi öncesinde hayal ederek başlayıp bu hayali ASELSAN'da çalışarak gerçeğe dönüştürdüğünü vurgulayan Coşkun, şunları kaydetti:

'En büyük motivasyonum hizmet ettiğimiz sektör, çıktı sağladığımız cihazların kullanıldığı alanlar ve tabii ki ülkemize sağladığımız katkı. Benim buraya gelmekteki en büyük motivasyonum aslında kendi ülkemize hizmet edebilme fırsatını yakalamaktı.

Diyoruz ki çok yorulduğumuzda dahi biraz daha gayret edelim. Çünkü fayda sağladığı noktayı biliyoruz. Kendimizden, zamanımızdan vererek birçok noktada da nihai ürün için tek bir düşünceyle çalışıyoruz. Hatta üretimde bizim asılı sloganlarımız var, 'Yorulduysan bayrağa bak' diye. Zaman zaman kendi aramızda onun konuşmasını da yapıyoruz. Yani yorulsak bile aslında motivasyon kaynağımız belli olduğu için tabii ki bunu süreçte kompanse edebiliyoruz.'

Birlikte çalışma fırsatı bulduğu çok deneyimli mühendisler, çalışma arkadaşları olduğunu anlatan Coşkun, 'Onların o tecrübelerini alıp aslında kariyerime daha hızlı yön verebildiğimi hissediyorum. Burası gerçekten bilgi anlamında derya deniz bir şirket. Alabildiğiniz kadar alabiliyorsunuz ve bir mühendis olarak bence farklı bir beklentimiz olamaz. Bilgiye ne kadar açsanız bu şirket sizi o kadar doyuruyor.' dedi.

- İlk görev yeri Bodrum, son görev yeri Cizre

Semanur Güçlü Mazlum, yaklaşık 4,5 yıldır ASELSAN'da görev yaptığını ve ASELSAN'da çalışmanın çocukluk hayali olduğunu söyledi.

Ürünleri sahaya çıktıktan sonra da arkada büyük bir çaba yürüttüklerini ifade eden Güçlü Mazlum, şöyle konuştu:

'Gerek sahada, gerek fabrika ortamında çok hızlı destek vermemiz gerekiyor. Çünkü Türk Silahlı Kuvvetleri'nin gözü niteliğinde elektro-optik cihazlarımız. O yüzden sahadaki bir dakikalık kesinti bile bazen çok büyük bir durumla bizi karşılaştırıyor. Olabildiğince cihazlarımızı gayrı faal tutmadan her koşulda, sahada ve fabrika ortamında her türlü desteği veriyoruz.

İlk görev yerim Bodrum, son görev yerim Cizre'ydi. Aslında uçtan önce Türkiye'nin, ülkenin her yerinde görev alıyoruz. Nerede ihtiyaç varsa oraya çok hızlıca destek sağlamaya çalışıyoruz.

Mühendis dediğimiz zaman insanların aklına genelde bir erkek profili canlanıyor. İş ortamında olsun, dışarıda olsun ilk başta insanlar bir çekinceyle yaklaşıyorlar ama ben ülkemizin en doğusundan en batısındaki görevlere kadar yani birçok yerde görev aldım. Türk kadının istediği zaman yapamayacağı hiçbir şey yok. O yüzden her yerdeyiz diyebilirim.'

- 'Çocuklarımı yataklarına güvenle yatırabiliyorsam...'

Ekip Lideri Türkan Yalçın, yaklaşık 20 yıllık bir savunma sanayisi tecrübesi olduğunu, test ve doğrulama mühendisi olarak görev yaptığını söyledi.

ASELSAN'dan önce Almanya'da büyük bir savunma sanayisi şirketinde test ve doğrulama mühendisi olarak çalıştığını anlatan Yalçın, salgın sonrası değişen bir karar planlamasıyla ülkeye dönmeye karar verdiğini paylaştı.

Yurt dışı ve içi çalışmalarındaki gözlemlerini aktaran Yalçın, şunları kaydetti:

'Özellikle bir kadın mühendisi olarak yurt dışında kadın çalışan sayısının çok daha az olduğunu net şekilde ifade edebilirim. ASELSAN gibi gözde savunma sanayisi şirketlerinde bu oranların yüksek tutulmasına özellikle önem veriliyor. Ve bir kadın beyin gücü olarak savunma sanayisinde var olmak bence sonucu çok büyük şekilde etkiliyor.'

Yalçın, 'Kız çocuklarına, genç meslektaşlarıma hayallerinin peşini bırakmamayı tavsiye ediyorum. Bazen kariyer yollarında insanın kendinden şüpheye düştüğü yerler oluyor. Orada kendinize inanmaktan asla vazgeçmeyin.' dedi.

Türkan Yalçın, yurt dışından dönüp Türk savunma sanayisindeki gelişimin bir parçası olamaya ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

'Hep söylediğim bir şey var: Bütün eğitimlerimiz aslında devletimiz tarafından karşılandı. Devletimizin bize yaptığı yatırımlar, okullar vesairelerle belli bir yere kadar geldik ve çok çalışarak kariyerimizi inşa ettik. Son zamanlardaki beyin göçüyle birlikte gelişimimize katkısı bulunmayan firmalar deneyimlerimizden faydalanıyorlar. Geri döndüğümde bunu çok daha net bir şekilde görebiliyorum. Ait olduğumuz yer aslında burası. Kendi ülkemizin, savunma sanayimizin içinde, bunun bir parçası olmak manevi olarak çok büyük tatmin sağlıyor. Ve eğer ki ben bugün geceleri çocuklarımı yataklarına güvenle yatırabiliyorsam bu birazcık da ASELSAN'ın sayesinde.'

- 37 aylık hamileyken sahada teste katıldı

Yaklaşık 16 yıldır savunma sanayisinde çalışan, 'Kara, Deniz Elektro-optik ve Arayıcı Başlık' alanında görevini yürüten Seda Gürün, iki çocuk annesi olarak sahada ve masa başında çalışırken bir yandan da çocuklarını büyüten sektör profesyonellerinden biri olduğunu söyledi.

Babasının elektrik-elektronik mühendisi olduğunu ifade eden Gürün, kendisini bugünlere taşıyan yolculuğu şöyle anlattı:

'ASELSAN kitapları vardı evimizde ben ilkokuldayken. Dolayısıyla ilk ASELSAN'la tanışmam o zamandı. Yani derler ya gönlünüzde yatan aslan vardır diye. ASELSAN benim için öyle bir yer. Dolayısıyla ASELSAN bir aile. Bu anlamda burada çalışılmaktan her zaman gurur duydum. Dolayısıyla bütün kadın meslektaşlarıma ASELSAN'da çalışmaları yönünde tavsiye verebilirim. Bize sağlanan olanaklar, imkanlar ve yetenekler anlamında her zaman kıymetlendirildiğimiz bir çatının altındayız. Dolayısıyla burada çalışmaktan gurur duyuyorum ve mutluyum.'

Yapay zeka atılımıyla beraber yetkinliklerini, ürün gamını genişlettiklerini ifade eden Gürün, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Karada, havada, denizde, her platformda aslında Türk Silahlı Kuvveti'nin 'gözü' niteliğinde çalışıyoruz, ürünler geliştiriyoruz. Bu sebeple de aslında karar vermeyi, karar verici mekanizmayı aslında otonomlaştıracak, hızlandıracak cihazlar geliştirmeye devam edeceğiz. Uçtan uca aslında üretim yapabilen, tam bağımsız bir savunma sanayisi olabilmek adına çalışmalarımıza yön vermeye devam ediyoruz.'

Maruz kalınan ihraç kısıtları ve ambargoların kendileri için tetikleyici olduğunu vurgulayan Gürün, 'Vakti zamanında, fuarlarda bizi standına kabul etmeyen firmalar, şu an bizle iş ortaklığı tekliflerinde bulunuyor. Bu bizim için çok büyük gurur.' ifadelerini kullandı.

Kızına 37 aylık hamileyken alanda atış testine katıldığını anlatan Seda Gürün, 'Dolayısıyla benim haricimde herkes çok tedirgindi doğum çok yakın olduğu için ama en büyük hayalim aslında üçüncü çocuğum gördüğüm gibi bir ürünün son atışına katılmak ve sonrasında doğum iznine çıkmaktı. Doğum iznimin dönüşü de 8 Mart'a denk geldi. Böyle hayattaki minik tesadüfler de sanırım tatlı dokunuşlar oluyor bizler için.' dedi.

- Malzeme ve elemente kadar yerlilik hedefi

Üniversitede derslerde gördükleri teknolojilerin ASELSAN'da kullanıldığını gördüğünde çok mutlu olduğunu ve kendisine vizyon kattığını vurgulayan Eylül Demir Sağıroğlu ise şirketteki deneyimlerini şu sözlerle ortaya koydu:

'Üstlerimden aldığım tecrübeleri yeni gelenlere aktarmaya çalışıyoruz ki hep beraber büyüyelim. Tecrübemizi aktararak daha farklı, daha niş işlere yönelmek istiyorum. Yaptığımız çalışmalar yurt dışından teklif dahi alamadığımız optik kaplamalı malzemelere yönelik. Yüksek teknolojiyi kullanarak bu malzemelerin ASELSAN içerisinde üretimini sağlıyoruz ve böylece elektro-optik sistemlere desteği sıfırdan sonuna kadar vermeye çalışıyoruz.'

- NATO tatbikatındaki 'hilalin' hikayesi

Proje Yöneticisi Şeyma Arslan, 4 yıldır ASELSAN'da görev yaptığını söyledi.

ASELSAN kariyerinin ambargoya konu olan elektro-optik keşif, gözetleme ve hedefleme sistemi CATS projesi ile başladığını ifade eden Arslan, insansız hava araçlarına taktıkları bu sistemle büyük başarıları elde edip birçok ihracat faaliyetinde bulunduklarını belirtti.

Sonrasında şu an dünyanın en iyi kamerası olarak nitelendirilen ASELFLIR 500 sistemini geliştirdiklerini anımsatan Arslan, ASELPOD sisteminin ise savaş uçaklarına takılan ve çok az ülkenin sahip olduğu bir teknoloji olduğuna değindi.

ASELSAN'da teknolojiye yön veren tarafta yer almanın kendisi için çok değerli olduğunu dile getiren Arslan, şunları söyledi:

'Aslında burada önemli olan şu, yurt dışına bağımlılığımızı da azalttık. Ham maddeden üretime, yani sisteme gidene kadar bütün şeyler ASELSAN'da işleniyor. Dedektöründen tutun, optik bileşenlere, kameralara, sonrasında sistem seviyesine çıkarttık teknolojimizi.

Son NATO tatbikatına insansız hava aracı üzerinde ASELFLIR 500 sistemi ile katılım sağladık. Platform havada seyrederken gökyüzünde hava-hava modunda ayı görüntüledik. Ramazan ayının başlangıcına denk gelmişti. Ramazan'ın başlangıcı da ilk hilal görünmesidir. Bunu da böylece sembolik olarak göstermiş olduk.'

İki kız sahibi bir anne olduğunu dile getiren Arslan, sözlerini şöyle tamamladı:

'Bu projelerde yer almak benim için çok onur verici. Yurt dışında da bir tecrübem olmuştu ama ülkeme dönüp, ülkemin savunma sanayisine katkıda bulunmak, teknolojiyi bir üst seviyeye taşımak için çalışmalar yapmak çok istediğim bir şeydi. Kızlarım için de böyle bir kariyer hayal ederim. Büyük kızım da ileride yine savunma sanayisinde çalışmak istiyor ülkesi, vatanı için. İyi yerlere gelip, iyi teknolojiler çıkartarak kendini güvende hissedecek aslında. Herkesin güvende hissetmesini sağlayacak bir ortam sağlamak istiyor.'

Çoğunlukla genetik kökenli, kronik ve ağır seyreden hastalıklar olarak tanımlanan 'nadir hastalıklar', dünya genelinde 300 milyondan fazla insanı etkiliyor. Bu kapsamda Avrupa Birliği kriterlerine göre ülkede 5 milyondan fazla kişinin nadir hastalıklardan etkilendiği öngörülüyor.

Prof. Dr. Hacer Durmuş Tekçe, 'Nadir Hastalıklar Günü' kapsamında AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, bunların çoğunluğunun kronik, ilerleyici ve ağır seyreden hastalıklar olduğunu ve çocukluk çağında başladığını söyledi.

Bu hastalıkların yüzde 80'inin genetik kökenli olduğunu aktaran Tekçe, dünyada 8 binden fazla nadir hastalık tanımlandığını anlattı.

Tekçe, 'Türkiye'de net rakamlar yok ama biz de Avrupa Birliği tanımını kullanıyoruz. 2 bin kişiden birini etkileyen hastalıkları 'nadir hastalıklar' olarak tanımlıyoruz. Böyle bakıldığında Türkiye'de de 5 milyondan fazla nadir hastalıktan etkilenmiş birey olduğunu düşünüyoruz. O yüzden nadir hastalıklar, tek tek bakıldığında nadir ama toplu olarak bakıldığında ciddi bir halk sağlığı sorunu olarak karşımıza çıkıyor.' diye konuştu.

Nadir hastalıklar az görüldüğü için hem doktorlarca hem de toplumda farkındalığının az olduğuna dikkati çeken Tekçe, bunların zor tanı konulan hastalıklar olduğunu vurguladı.

Tanı yolculuğunun hastalar için oldukça zorlayıcı ve uzun sürdüğüne değinen Tekçe, hastaların semptomdan tanı almasının 5-8 yıl sürebildiğini anlattı.

- 'Nadir hastalıklarda başarılı sonuçlarımız var'

Prof. Dr. Tekçe, Türkiye'de akraba evliliği oranlarının yüksek olduğunun altını çizerek, şöyle devam etti:

'Akraba evliliği görüldüğünde bu nadir hastalıklarda 3-5 kat, özellikle çekinik kalıtım görülenlerde artış var. Mesela çocukluk çağı metabolik hastalıkları Türkiye'de Avrupa'dan 3 ila 5 kat daha fazla görülüyor. Türkiye bu açıdan çok yol katetti aslında. Yakın zamanda başlayan SMA ve evlilik öncesi tarama programlarıyla o grup hastada önemli yol katettik. Çalışma-tarama programları da genişletiliyor. Sağlık Bakanlığının genişletilmiş taramalar konusunda çalışmaları var. Dünya ülkelerini yakalama konusunda hızla hareket ediyoruz. Bu nadir hastalıklarda başarılı sonuçlarımız var ama daha iyisini yapabiliriz.'

Nadir hastalıkla yaşamanın çok zor olduğunu dile getiren Tekçe, hastanın toplumda kendini yalnız hissettiğini söyledi.

Prof. Dr. Tekçe, bunların sağlık sisteminin de 'öksüz hastalıkları' olduğuna işaret ederek, 'Pek çoğunun genetik kökenli oldukları için tedavisi de yok maalesef. Tedaviye ulaşımı da sıkıntılı. Yurt dışında yapılan çalışmalar var. Her 10 hastadan 7'sinde hem kendisinin hem bakım verenlerin iş hayatından koptuğunun, tamamen çalışamaz hale geldiğinin verileri var. Bu toplum için ciddi bir yük. Türkiye'de nadir hastalıklarla yaşayan en az 5 milyon hasta var. O yüzden bu ciddi bir halk sağlığı sorunu.' değerlendirmesini yaptı.

Tekçe, pek çok nadir hastalık için artık yavaş yavaş tedavilerin çıkmaya başladığını, hekim olarak önceliklerinin hastalara zarar vermemek olduğunu bildirdi.

Gen tedavisinin hassas bir konu olduğunu ifade eden Tekçe, bunda başarılı sonuçlar elde edildiğini söyledi.

- 'Dünyayla birlikte hareket etmemiz gerekiyor'

Nadir hastaların yalnız olmadıklarını belirten Tekçe, şunları kaydetti:

'Nadir hastalıklarda kendi genetik özelliklerimizi, kendi toplumumuzdaki sık görülen hastalıkları bilmek çok önemli ama global olarak dünyayla birlikte hareket etmemiz gerekiyor. Bu nedenle başka farkındalık çalışmaları da yapıyoruz. Bugün, nadir hastalıklar farkındalığını artırmak için bir ışık halkası oluşturulacak. Dünyada pek çok ünlü bina, İtalya'da Pisa Kulesi, Paris'te Eyfel Kulesi, farkındalık için nadirin renkleriyle ışıklandırılıyor. Bu sene Türk Nöroloji Derneğinin girişimiyle Galata Kulesi de nadirin renkleriyle ışıklandırılacak.'

AA muhabirinin, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı 2025 Yılı Performans Programı'ndan derlediği bilgiye göre, siber güvenlik alanında yapılacak faaliyetlerin ana hatları belirlendi.

2024-2028 Stratejik Planı'ndaki hedefler ışığında şekillenen gelecek yıla ilişkin stratejik çalışmalarla, elektronik haberleşme ve bilgi teknolojileri alanlarındaki her türlü hizmet, işlem ve veri ile bunların sunumunda yer alan sistemlerin güvenliğinin sağlanması öngörülüyor.

Bu çerçevede, kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, il özel idareleri, gerçek ve tüzel kişilerce akıllı ulaşım sistemleri kapsamında üretilen verilerin kullanılmasını ve değerlendirilmesini sağlamak hedefiyle veri yönetim merkezi kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek, bu görevlerle ilgili uygulama usul ve esaslarını belirlemek amacıyla akıllı ulaşım sistemlerine yönelik faaliyetler kesintisiz devam ediyor.

Ulusal akıllı ulaşım sistemleri mimarisi çerçevesinde, eklenen veya güncellenen hizmet paketi sayısının, yıl sonuna kadar 20'ye ulaşması bekleniyor.

- Siber müdahaleler için milli araçlar üretilecek

Ulusal siber güvenliğin sağlanması hedefiyle politika, strateji ve hedefleri belirleme, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilere yönelik siber güvenliğin sağlanmasına ilişkin usul ve esaslar da tespit edildi.

Eylem planlarını hazırlamak, ilgili faaliyetlerin koordinasyonunu sağlamak, kritik altyapılar ile ait oldukları kurumları ve konumları belirlemek, gerekli müdahale merkezlerini kurmak, kurdurmak ve denetlenmesini sağlamak amacıyla her türlü siber müdahale aracının ve milli çözümlerin üretilmesi hedefleniyor.

Siber güvenlik konusunda bilinçlendirme, eğitim ve farkındalığı artırma çalışmalarını yürütme, siber güvenlik alanında faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilerin uyması gereken usul ve esasları hazırlama faaliyetleri devam ediyor.

Bu doğrultuda, yıl sonuna kadar 11 ulusal ve uluslararası siber güvenlik tatbikatının düzenlenmesi öngörülürken, gelecek yıl da 12 tatbikat planlanıyor. Tatbikat sayısının 2028'de ise 13 olması amaçlanıyor.

Bafra Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) öğrencileri, TÜBİTAK tarafından düzenlenen 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması Samsun Bölge Finali'nde önemli bir başarıya imza attı. Kurum öğrencileri, danışman öğretmen Orhan Gazi Demirci rehberliğinde hazırladıkları 'Akıllı Turizm Bilekliği: Otel Hizmetlerinde IoT Tabanlı Kişiselleştirilmiş Bildirim ve Güvenlik' adlı proje ile Teknolojik Tasarım alanında Samsun bölge birincisi oldu.

'Otel içi hizmetlerin kişileştirilmesi sağlanacak'

Giyilebilir teknolojiler tematik kategorisinde değerlendirilen projede, konaklama sektöründe güvenlik ve hizmet kalitesini artırmayı hedefleyen nesnelerin interneti (IoT) tabanlı akıllı bir bileklik sistemi tasarlandı. Sistem sayesinde kullanıcıların konum bilgisine dayalı bildirimler alması, yetkisiz erişimlerin önlenmesi ve otel içi hizmetlerin kişiselleştirilmesi amaçlandı. Projeyi hazırlayan öğrenciler Emre Berkay Özcan ve İper Bade Fırtına, araştırma sürecinde yazılım, elektronik ve tasarım disiplinlerini bir arada kullanarak özgün bir çözüm geliştirdi. Öğrenciler, ortaya koydukları prototip ile gerçek yaşam problemlerine uygulanabilir teknolojik çözümler üretmenin mümkün olduğunu gösterdi.

Bafra Bilim ve Sanat Merkezi Müdürü Mustafa Yavuz, elde edilen başarıya ilişkin yaptığı açıklamada, öğrencilerin yalnızca teorik bilgi değil; problem çözme, araştırma ve üretim becerilerini de geliştirdiğini belirterek, 'Bilimsel düşünmeyi hayatın içine taşıyan bu tür çalışmalar öğrencilerimizin özgüvenini artırıyor. Bölge birinciliği bizler için bir sonuçtan çok, doğru eğitim yaklaşımının göstergesidir' dedi.

Başarıda emeği geçen öğrenci ve öğretmenleri tebrik eden Yavuz, bilimsel proje çalışmalarına kurum olarak destek vermeye devam edeceklerini kaydetti.

SAMI Group'un bir iştiraki ve Kamu Yatırım Fonu (PIF) şirketi olan SAMI Autonomous Company, insansız deniz sistemleri alanında işbirliğini güçlendirmek amacıyla ULAQ Global Autonomous Systems ile Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da düzenlenen World Defense Show (WDS) 2026 kapsamında işbirliği anlaşması imzaladı.

Anlaşma, Suudi Arabistan'da insansız deniz sistemlerinin tasarımı, geliştirilmesi, üretimi, sistem entegrasyonu ve bakımını içeren kapsamlı bir işbirliği çerçevesi oluşturmayı hedefliyor. Bu işbirliği sayesinde teknoloji transferi, ortak geliştirme faaliyetleri ve yerel üretim süreçleri desteklenecek.

Suudi Arabistan'da bu alanda imzalanan ilk anlaşma olma özelliğini taşıyan işbirliği, Vizyon 2030 hedefleri doğrultusunda egemen denizcilik ve savunma kabiliyetlerinin yerlileştirilmesine ve sürdürülebilir bir savunma sanayisi ekosisteminin oluşturulmasına önemli katkı sağlayacak.

ULAQ Global Yönetim Kurulu Üyesi Kerem Kalafatoğlu, AA muhabirine, Suudi Arabistan'a gelme sebeplerinden birinin de bu önemli anlaşma olduğunu söyledi.

SAMI ile yaptıkları anlaşmanın şirketleri ve Türk savunma sanayisi için önemli bir adım olduğunu vurgulayan Kalafatoğlu, bu kapsamda insansız deniz araçlarına yönelik ortak geliştirme, teknoloji transferi ve yerel üretimi amaçlayan bir anlaşma imzaladıklarını ifade etti.

İnsansız deniz araçlarındaki ihracat başarılarının devam edeceğini dile getiren Kalafatoğlu, şöyle konuştu:

'Yalnızca Suudi Arabistan değil, dünya çapında iş geliştirme faaliyetlerimiz devam etmekte. Suudi Arabistan ile yaptığımız bu girişim, üretimi ülkede devam ettirebileceğimiz, sürekliliği olan bir kazanç oluşturma imkanı sunuyor. Yalnızca Suudi Arabistan'a değil, tüm dünyaya ULAQ ihraç etmeyi hedefliyoruz.

ULAQ Global olarak yıllarca edindiğimiz bilgi birikimi Suudi partnerlerimizle paylaşarak yerel insansız deniz aracı üretimine katkı sağlayacağız. Yalnızca bu bölgede değil, Avrupa ve ABD tarafında çalışmalarımız devam ediyor. ULAQ Global'i ismindeki gibi global olarak büyütmeyi hedefliyoruz. Faaliyetlerimiz de bu yönde devam ediyor. Yakında daha kapsamlı haber duyacağınızı da ümit ediyorum.'

Projenin KTÜ ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi ile işbirliğinde yürütüldüğünü belirten Yılmaz, projede yer alan araştırmacılara teşekkür etti.

Kolorektal kanserin hem kolon hem de rektum bölgesinde ortaya çıktığını belirten Yılmaz, bu kanser türünün önceki yıllarda daha çok 60 yaş ve üzerindekilerde görüldüğünü ifade etti.

Son dönemde 45 yaş ve altındaki kişilerde kolorektal kansere rastlanma sıklığında artış görüldüğüne işaret eden Yılmaz, kolorektal kanserin, dünya genelinde ölümcül kanser türleri arasında üçüncü sırada olduğunu anlattı.

Kolorektal kanserinin tedavisinde klinikte kullanılan iki ilaca ilişkin bilgi veren Yılmaz, 'Projede, kolorektal kanserinin tedavisinde kullanılan 5-florourasil molekülünü, paladyum (2) ve platin (2) iyonlarına bağlayarak kolorektal kanserindeki antikanser etkisini iyileştirebilir miyiz noktasıyla yola çıktık.' dedi.

Umut verici yeni sonuçlar elde ettiklerini, bunların literatürde olmadığını dile getiren Yılmaz, şu değerlendirmede bulundu:

'32 yeni bileşik sentezledik. Bu yeni bileşiklerin 5 farklı insan kolorektal kanser hücre soyunda ve bir tane de sağlıklı kolorektal kanser hücresine karşı antikanser etkilerini 5-florourasil ile bir de oksaliplatin ile karşılaştırmalı olarak test ettik. Çok güzel sonuçlar aldık. Sentezlediğimiz yeni 32 bileşiğimizin 26'sı oldukça yüksek seçicilik gösterdi. Farklı kolorektal kanser türlerine göre, bu kolorektal kanseri tedavisinde kullanılan 5-florourasil ve oksaliplatine göre oldukça yüksek antikanser etki gösterdiler.'

Yılmaz, 5 bileşik için hayvan deneylerinin de tamamlandığını belirterek, şunları kaydetti:

'Çalışmalar, mevcut iki ilaçla karşılaştırılmalı yapıldı. Özellikle bu noktada 5 bileşiğimizden 2'sinden oldukça önemli sonuçlar elde ettik. İkisi mevcut iki ilaca göre tümör boyutlarını yaklaşık yüzde 70-80 küçülttü. Bunlar çok önemli. Özellikle kolorektal kanseri tedavisinde günümüzde kullanılan ilaçlara rakip olabilecek yeni aday bileşikler sentezlemiş olduk. Böylece projemizin temelini oluşturan noktayı da desteklemiş olduk. Çünkü 5-florourasil ve oksaliplatin molekülü içeren ilacı, paladyum (2) ve platin (2) gibi iyonlara bağladığımızda antikanser etkisini oldukça iyileştirildiğini gözlemledik.'

Sentezledikleri bileşiklerden yüksek seçicilik gösteren 26'sından 5'ini çalıştıklarını yineleyen Yılmaz, ileride 21 bileşik için de çalışma yapılabileceğini sözlerine ekledi.

KTÜ Rektörü Prof. Dr. Hamdullah Çuvalcı, Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Sevdegül Aydın Mungan ile projede araştırmacı olarak yer alan Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Veysel Turan Yılmaz da proje hakkında bilgi paylaştı.

OMÜ Eğitim Fakültesi Konferans Salonu'nda gerçekleştirilen programa Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Alper Kesten, Eğitim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hamza Çalışıcı, akademisyenler ve çok sayıda fen bilimleri öğretmeni katıldı. Programda yapılan konuşmalarda, üniversitenin astronomi alanında yaklaşık yirmi yılı aşan akademik birikiminin öğretmenler aracılığıyla sınıflara taşınmasının hedeflendiği vurgulandı.

TÜBİTAK 3005-Sosyal ve Beşerî Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Destek Programı kapsamında desteklenen proje ile Samsun genelinde görev yapan yaklaşık 300 Fen Bilimleri öğretmenine uygulama temelli hizmet içi eğitim verilmesi hedefleniyor. Proje kapsamında geliştirilen iki eğitim modeli, öğretmenlerin kendi okullarında da kolaylıkla uygulayabileceği şekilde tasarlandı.

Bu modeller sayesinde, müfredatta yer alan ve öğrenciler tarafından anlaşılması güç olan temel astronomi konularının daha somut, anlaşılır ve kalıcı biçimde öğretilmesi amaçlanıyor. Projeye katılan öğretmenlerin, dilerlerse öğrencilerini üniversite bünyesinde oluşturulan Astronomi Sınıfı'na getirerek dersleri uygulamalı olarak işlemeleri de planlanıyor.

'Bu hikâye, 2003 yılında üniversitemizde alınan 14 inçlik bir teleskopla başladı'

Programın açılış konuşmasını yapan ve aynı zamanda proje yürütücüsü olan Prof. Dr. Hüseyin Kalkan, projenin geçmişine değinerek şu ifadeleri kullandı:

'Bu hikâye, 2003 yılında üniversitemizde alınan 14 inçlik bir teleskopla başladı. O gün belki yalnızca gökyüzüne bakmak istiyorduk, ancak zamanla gökyüzüne bakmanın tek başına yeterli olmadığını, onu anlamak ve yeni kuşaklara aktarmak gerektiğini fark ettik. Bu süreçte yalnızca altyapılar kurmadık, araştırmalar yaptık, öğrenciler yetiştirdik, öğretmen adaylarıyla çalıştık, BAP ve TÜBİTAK destekli projeler yürüttük. Bilginin gerçek gücü, paylaşıldığında ve sahaya taşındığında ortaya çıkıyor. Bugün başlattığımız bu proje de tam olarak bunun için hayata geçirildi.'

'Fizik, kimya, biyoloji ve matematik gibi temel alanlarda ülkemizde bir düşüş grafiği izleniyor'

Programın devamında konuşan Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Alper Kesten ise fen bilimlerinin önemine dikkat çekerek, 'Günümüzde fen bilimleri herkesin ilgisinin üzerinde olması gereken bir alan. Ne yazık ki son yıllarda fizik, kimya, biyoloji ve matematik gibi temel alanlarda ülkemizde bir düşüş grafiği izleniyor. Öğrencilere fen bilimlerini sevdirebilmek için, bilimin hayatın her alanında var olduğunu göstermek ve bunu öğrencilerin anlayabileceği sade bir dille yapmak gerekiyor. Öğretmenlerimizin akademisyenlerle bir araya gelerek uygulamaları sınıfa taşıması son derece kıymetli' dedi.

'Bugün ortaya konulan bu proje, Eğitim Fakültesi için örnek teşkil edecek nitelikte'

Eğitim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hamza Çalışıcı da fakültenin Türkiye'deki eğitim fakülteleri arasında 34. sırada yer aldığını, dünya çapındaki sıralamalarında ise 600-800 bandında bulunmasının bu tür projelerin katkısıyla mümkün olduğunu belirtti. Çalışıcı, 'Bugün ortaya konulan bu proje, Eğitim Fakültesi için örnek teşkil edecek nitelikte. Bu çalışma sayesinde çok önemli çıktılar elde edeceğimize inanıyorum. Projede yer alan herkesin, ileride 'iyi ki bu projeye katkı sağlamışım' diyeceğine gönülden inanıyorum.' ifadelerini kullandı.

Yapılan değerlendirmelerde çalışmanın yalnızca astronomi öğretimine katkı sunmakla sınırlı olmadığı; öğrencilerde merak duygusunu artırmayı, bilimsel düşünmeyi teşvik etmeyi ve soru sormaya dayalı bir öğrenme kültürünü güçlendirmeyi hedeflediği belirtildi. Ayrıca bu iş birliğinin, eğitim fakültelerinin görevdeki öğretmenlerin mesleki gelişiminde daha aktif rol almasına yönelik örnek bir model oluşturduğu ifade edildi.

Program, proje yürütücüsü ekip tarafından fen bilimleri öğretmenleri ve akademisyenlere projede örnek olarak kullanılacak astronomik modellerin tanıtılması ve fotoğraf çekimiyle sona erdi.

Sektörün ihracat performansını değerlendiren Görgün, 'Savunma ve havacılık sanayimiz, 2026 yılı ocak ayında 555,3 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirerek, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 44,2 oranında artış kaydetmiştir. Bu güçlü performans, sektörümüzün küresel pazarlardaki rekabet gücünü ve sürdürülebilir büyüme kapasitesini bir kez daha ortaya koymuştur.' ifadelerini kullandı.

Başarının arkasında yatan planlı politikalara dikkati çeken Görgün, şunları kaydetti:

'Elde edilen bu sonuç, yüksek katma değerli, ileri teknolojiye dayalı ürün portföyümüzün, sahada kendini kanıtlamış sistemlerimizin ve güvene dayalı uzun vadeli iş birliklerimizin somut bir yansımasıdır. Savunma ve havacılık sanayimiz, Türkiye'nin genel ihracat performansına stratejik katkı sunmaya kararlılıkla devam etmektedir.

Bu başarı, Cumhurbaşkanı'mız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliği ve vizyonu doğrultusunda hayata geçirilen Milli Teknoloji Hamlesi ve Milli Yetkinlik Hamlesi kapsamında, planlı, istikrarlı ve vizyoner politikaların bir sonucudur.

Bu vesileyle, savunma ve havacılık sanayimizin küresel başarısına emek veren başkanlık personelimize, şirketlerimize ve tüm paydaşlarımıza teşekkür ediyor, katma değerli ve yüksek teknolojili ürünlerle daha güçlü bir Türkiye hedefi doğrultusunda başarılarının artarak devam etmesini diliyorum.'

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, konuşmasında, GÖKBEY helikopteri için birkaç ay içerisinde sivil sertifikasyonu almayı amaçladıklarını söyledi.

Toplam 83 GÖKBEY için seri üretim anlaşmalarını imzaladıklarını dile getiren Demiroğlu, 5'inci helikopterin teslimatını yaptıklarını, bu yıl her ay 1, gelecek yıl her ay 2 helikopter teslimatı hedeflediklerini bildirdi.

2025'in kendileri için 'altın yıl' olduğunu, 2026 ve 2027'nin onu geçmesini beklediklerini belirten Demiroğlu, bu yıl 22 HÜRKUŞ teslimatı gerçekleştireceklerini, HÜRJET'lerin Blok 0'larının 2026 içinde, ilkinin mayıs-haziran ayında uçacağını ifade etti.

Nisan sonunda KAAN prototipiyle test uçuşlarına başlamayı hedeflediklerini vurgulayan Demiroğlu, geçen ihracatta 1 milyar dolar üzerine çıktıklarını, hedeflerinin bu yıl 1,5 milyar dolar olacağını açıkladı.

ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de 750 milyon dolarla sektör ihracatına katkıda bulunduklarını anlattı.

Geçen yıl mevcut siparişlerini iki katına çıkardıklarını, büyümelerinin yüzde 50'nin üzerinde gerçekleştiğini vurgulayan İkinci, bu yıl seri üretimi başlayan yeni ürünlerin teslimatını gerçekleştireceklerini duyurdu.

Ürünlerinin 40'tan fazla ülkede kullanıldığını, bazılarında üretim de gerçekleştirdiklerini aktaran İkinci, Orta Doğu, Afrika, Uzak Doğu, Avrupa gibi coğrafyalarda çok büyük potansiyel yakaladıklarını kaydetti.

- 'Önemli fırsatlarımız var'

HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar, geçen yılı 500 milyon doların üzerinde ciroyla tamamladıkları bilgisini paylaştı.

Simülasyon alanındaki entegrasyon ve montaj kapasitesini artırmak için bu yıl yeni yatırım yapacaklarını bildiren Nacar, 2024-2025 yıllarında yaptıkları iş geliştirme faaliyetlerinin sonuçlarını da bu yıl faturaya dönüştürmeyi hedeflediklerini vurguladı. Nacar, 'Körfez bölgesinde sonuçlanma aşamasına girmiş önemli fırsatlarımız var. Bunları da inşallah bu yıl içerisinde paylaşırız. Dünyanın önemli coğrafyalarında önceliklendirdiğimiz ülkelerde aktif saha faaliyetlerini 2026'da da göstereceğiz.' dedi.

ASFAT Genel Müdürü Mustafa İlbaş, Romanya ile imzaladıkları proje sayesinde bir NATO ve Avrupa Birliği ülkesine savaş gemisi ihraç ettiklerini belirterek, 'Bu ihracat bize Avrupa kapılarını açtı. Şimdi yeni görüşmeler yapıyoruz. Sözleşmelerin eşiğindeyiz satışlar için. Bundan sonraki süreçte bunun bize Avrupa'da katkı yapacağını değerlendiriyoruz.' dedi.

Kara platformları tarafında ilk 8x8 T-155 Taktik Tekerlekli Panter Obüs'ü envantere kazandırdıklarını anımsatan İlbaş, şubat ayında 3 adet daha teslimat yapacaklarını duyurdu. İlbaş, kalan 36 adet obüsü de 12 adetlik 3 parti halinde bu yıl bitmeden teslim edeceklerini kaydetti.

İlbaş, '2025 yılında yaptığımız sözleşmeler geçtiğimiz 7 yıldaki toplam imzalanan sözleşmelerin yaklaşık 2 katına karşılık geliyor.' diye konuştu.

- KAAN motoru 'kritik' aşamada

TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) Genel Müdürü Mahmut Akşit, 700 milyon dolara yakın satış rakamına ulaştıklarını, bunun 500 milyona yakın kısmının ihracat olduğunu söyledi.

Şili Hava Kuvvetlerinin uçak motorlarının bakım ihalesini kazandıklarını dile getiren Akşit, AKSUNGUR ile PD170, Bayraktar TB3 ile PD200 olmak üzere iki yeni motorlarının geçen yıl envantere girdiğini, T700 motorunda da 100. teslimatı yaptıklarını aktardı.

TS1400 motorunda seri imalat aşamasına geldiklerini ifade eden Akşit, yerli üreticilerden sertifikasyon kurallarına uygun toplanmış parçalarla üretilmiş ilk motoru 3 Ocak itibarıyla topladıklarını bildirdi. Akşit, 'Sertifika kurallarına göre toplanmış seri imalat ilk motorların bu yıl içinde TUSAŞ'a teslimatı ve yer testlerinin bu motorla başlaması önemli bir dönüm noktası olacak.' dedi.

KAAN motorunun son kritik detayların eklenileceği noktaya geldiğini belirten Akşit, '(Kritik Tasarım Gözden Geçirme) Bu tasarım açısından baktığımızda motorun çalışmasından, uçmasından önceki son kritik tasarım aşaması artık.' ifadesini kullandı.

STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, 2025'te biraz daha ürün ve konsept çeşitliliğini artırmak üzerine yoğunlaştıklarını, kısa süre içinde envantere giren ürün sayısının çok daha fazla olmasını hedeflediklerini söyledi.

Taktik İHA sistemlerinin ihracatını gerçekleştirdikleri ülke sayısını 15'in üzerine çıkardıklarını paylaşan Güleryüz, insansız sualtı aracının testlerini tamamlamak üzere olduklarını, ihracatı anlamında da bu yıl önemli adımlar atmayı umduklarını ifade etti.

Güleryüz, 50'den fazla ülkede çok aktif şekilde iş geliştirme faaliyetleri yürüttüklerini ve verdikleri teklifler bulunduğunu kaydetti.

- Kapasiteler katlanacak

ASELSAN Genel Müdür Yardımcısı Özgür Taylan Sarı, geçen yıl doğrudan ve dolaylı 1 milyar dolara yakın ihracat yaptıklarını, 58 ülkeyle 2 milyar doların üzerinde sözleşme imzaladıklarını bildirdi. Sarı, 2026 yılında her iki rakamı daha da büyütmeyi hedeflediklerini vurguladı.

Gündemlerindeki en önemli projelerden birinin ÇELİKKUBBE olduğunu anlatan Sarı, bu yıl teslimatları sürdüreceklerini açıkladı.

Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ (MKE) Genel Müdür Yardımcısı Ümit Kıyak da son 2 yılda 1 milyar dolara yakın yatırım yaptıklarını, bunların sonuçlarının 2028 sonunda ortaya çıkacağını söyledi. Kıyak, '2023'te 4 bin adetlik topçu mühimmatı kapasitesinde 65 bin adede çıkardık, 2028 sonunda da 1 milyon adede ulaşacağız.' şeklinde konuştu.

AR-GE çalışmalarıyla ürün çeşitliliğini artırıp, kritik malzemelerdeki yurt dışı bağımlılığını ortadan kaldırmaya çalıştıklarını dile getiren Kıyak, bir dizi ürünün ilk ihracatını gerçekleştirdiklerini, 10 ülkede fişek ve silah montaj hattı kurduklarını kaydetti.

Kıyak, '2026'da yatırımlara devam edeceğiz. 2028 sonunda 8 tane MKE görmüş olacaksınız. Yani şu anki mevcudunun 8 katını üretebilen, sistem geliştirebilen bir Makine Kimya olacak. Samsun Çarşamba'da yılda 15 bin adet uçak bombası kapasiteli bir tesis kuruyoruz. Aynı zamanda dolanan mühimmatların gövdelerini burada üreteceğiz.' bilgisini paylaştı.

Canik'te tatiller bir başka güzel

Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsü'nde düzenlenen etkinliklere tam not veren aileler, eğitime yönelik destekleri ve tatil dönemlerinde çocuklar ve gençlere yönelik gerçekleştirdiği etkinlikler için Başkan İbrahim Sandıkçı'ya teşekkür etti. Atölye çalışmaları, deney ve gözlem etkinlikleriyle çocukların ve gençlerin deneyimleyerek öğrendiklerini, ayrıca onların yeteneklerini keşfetme imkânı bulduklarını aktaran Başkan İbrahim Sandıkçı, 'Geleceğimizin teminatı çocuklarımız ve gençlerimiz ile birlikte tatil döneminde bilim ve teknoloji yolculuğunda buluşmaya devam ediyoruz. Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsümüzde öğrencilerimizi tatil döneminde yenilikçi teknolojilerle tanıştırıyor, deney ve gözlem etkinlikleri eşliğinde onların eğlenirken öğrenmelerini sağlıyoruz. Kişisel gelişim atölyemizde de interaktif etkinliklerimiz ve söyleşilerimiz devam ediyor. Kampüsümüzde yer alan 10 farklı atölyemizde yarıyıl tatili etkinliklerimizi sürdürüyoruz' diye konuştu.

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre Türkiye, mobil iletişim teknolojisinde 1 Nisan'da büyük bir dönüşüme hazırlanıyor.

Çalışmaları uzun yıllardır devam eden ve 3 operatörün 16 Ekim 2025'te gerçekleştirilen ihalede 11 frekans paketini satın aldığı 5G teknolojisi, 1 Nisan'da kullanıcılara sunulacak.

Bu tarihten itibaren 5G teknolojisini kullanmak isteyen 2G, 3G, 4,5G aboneleri, uygun SIM kart-telefona sahip olmaları ve 5G kapsama alanı içinde bulunmaları halinde bu teknolojiyi kullanabilecek.

Mobil iletişimde hız, kapasite ve hizmet kalitesini artıracak 5G teknolojisinin 2 yıl içinde tüm Türkiye'de hizmete girmesi bekleniyor.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) geçen yılın üçüncü çeyreğine ilişkin 'Türkiye Elektronik Haberleşme Sektörü Üç Aylık Pazar Verileri Raporu'na göre, 5G'ye geçiş öncesi kullanılan en son teknoloji niteliğindeki 4,5G'de ise kritik bir eşik daha geride bırakıldı.

Söz konusu dönemde 4,5G abone sayısı ilk defa 91 milyonu aştı. Söz konusu çeyrekte, Türkiye'deki toplam 99 milyon 129 bin 226 mobil abonenin 91 milyon 99 bin 845'ini 4,5G aboneleri oluşturdu.

4,5G abone sayısı, bir önceki yılın aynı çeyreğinde 87 milyon 537 bin 163 olarak hesaplanmıştı. Böylece söz konusu dönemler arasında abone sayısı yüzde 4 arttı.

- 3G abone sayısı 5,9 milyon

Cihazı ve SIM kartı 4,5G hizmetine uygun olan abone olarak da tanımlanan 'aktif 4,5G abone sayısı' Eylül 2025 sonu itibarıyla 77 milyon 710 bin 446 oldu.

Aynı dönemde 4,5G uyumlu cihaz sayısı ise 79 milyon 959 bin 466 olarak hesaplandı.

Geçen yılın üçüncü çeyreği itibarıyla 3G teknolojisinden yararlanan abone sayısı 5,9 milyon, 2G'den yararlanan ise 2,1 milyon olarak tespit edildi.

- Sabit telefon abonesi 8,5 milyona kadar geriledi

Mobil iletişimdeki ilerlemeyle birlikte kullanımı azalan sabit telefonlardaki abone sayıları ise düşmeye devam ediyor.

2022'de 11,2 milyon olarak hesaplanan sabit telefon abone sayısı 2023'te 10 milyonun altına gerilemişti.

Sabit telefon abone sayısı, 2024'ün üçüncü çeyreğinde 9,1 milyon olurken geçen yılın üçüncü çeyreğinde 8,5 milyona kadar geriledi. Aynı dönemlerde ankesörlü telefon sayısı ise 36 bin 398'den 31 bin 972'ye indi.

TÜBİTAK burs desteklerinde artışa gidildiğini vurgulayan Kacır, burs tutarının lisans öğrencileri için 6 bin lira, yüksek lisans öğrencileri için 22 bin 500 lira ve doktora öğrencileri için 32 bin 500 lira olarak belirlendiğini kaydetti.

Kacır, ayrıca doktora öğrencilerinin 11 bin liraya kadar performans ödemesinden yararlanabileceğini ifade etti.

Doktora sonrası için burs tutarının 43 bin 500 lira olarak belirlendiğine dikkati çeken Kacır, 13 bin 500 liraya kadar performans ödemesi de yapılacağını aktardı.

YÖK'ten yapılan açıklamaya göre, Yükseköğretim Kanunu'nun Ek-46'ncı maddesiyle, yurt içinde ve yurt dışında doktora derecesine sahip nitelikli araştırmacıların üniversitelerde kısmi zamanlı olarak görevlendirilebilmesine imkan tanınıyor. Kanunun Ek-34'nücü maddesi kapsamında da doktoralı araştırmacıların AR-GE ve tasarım projelerinde istihdam edilmesi sağlanıyor.

Nitelikli insan kaynağının araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetlerinde etkin biçimde yer alması YÖK tarafından desteklenerek, yükseköğretim sisteminde proje temelli üretim güçlendiriliyor.

Bu kapsamda, kanunun Ek-46'ncı maddesi uyarınca dünyanın önde gelen yükseköğretim kurumundan 114 araştırmacının başvurusu onaylandı ve Türk üniversitelerinde görevlendirilmeleri sağlandı. Yurt genelindeki 38 farklı üniversitede görevlendirilen kişilerden 24'ü profesör ünvanını taşıyor.

Kanunun Ek-34'üncü maddesi kapsamında 2025'te başvurusu onaylanan araştırmacı sayısı ise 284 olarak kayıtlara geçti. Bu araştırmacıların 187'sini programa ilk kez başvuru yapanlar oluştururken, 97 araştırmacının ise görev süresi uzatılarak bilimsel faaliyetlerine devam etmelerine imkan tanındı.

- 'Yükseköğretim sistemimizde bir dönüm noktası'

YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Ek-46 kapsamında görevlendirmeyle, sektördeki doktoralı nitelikli araştırmacılar vasıtasıyla hem öğrencilerin hem de öğretim elemanlarının sektörle ilişkisini güçlendirmeyi hedeflediklerini kaydetti.

Üniversitelerin yurt içinde ve dışında, yerli ve yabancı kaliteli araştırmacılarla temasa geçmelerini, sağlanan imkandan daha çok istifade etmesini temenni ettiğini belirten Özvar, 'Uluslararasılaşma hedeflerimize üst seviyede hizmet eden bu uygulamalar, üniversite-sektör işbirliği açısından yükseköğretim sistemimizde bir dönüm noktası.' ifadelerini kullandı.

AA muhabirinin, 2026 Yılı Yatırım Programı'ndan derlediği bilgiye göre Türkiye'de demir yollarının yerli ve milli araçlarla geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürüyor.

Bu kapsamda, Türkiye'nin raylı sistem araçlarının üretimi için kurulan TÜRASAŞ'ın, birçok farklı projede çalışmalarını tamamlaması ve üretim tesislerini genişletmesi için kuruma yatırım programında ayrılan ödenek önemli ölçüde artırıldı.

Kamu iktisadi teşebbüsleri içinde TÜRASAŞ'a geçen sene 3 milyar 112 milyon lira ödenek tahsis edilirken 2026 için ise 11 milyar 90 milyon lira yatırım planlandı.

Böylece TÜRASAŞ'ın yatırım programından aldığı pay geçen yıla göre yüzde 256 arttı ve yaklaşık 3,5 katına çıktı.

TÜRASAŞ'ın bu yatırım planının 11 milyar lirası demir yolu taşıt sanayisi imalatına, 90 milyon lirası ise enerji yatırımına ayrıldı.

İmalat sanayisinde yatırımların yaklaşık 2 milyar lirasının milli demir yolu araç tasarımı ve raylı sistem araçları prototip üretiminde, yaklaşık 6,8 milyar lirasının tesis inşası ve modernizasyonunda, yaklaşık 1,3 milyar lirasının ise tezgah temini gibi alanlarda kullanılması planlanıyor.

- Milli elektrikli hızlı tren için yaklaşık 455 milyon liralık ödenek

TÜRASAŞ, bugüne kadar yerli ve milli demir yolu araçları üretimi kapsamında E5000 elektrikli ana hat lokomotifi, 160 kilometre hıza sahip milli elektrikli tren ve milli banliyo treni gibi projelerde üretim aşamasına geçti ve birçok teslimatı gerçekleştirdi.

Yatırım programına göre TÜRASAŞ'ın, bu yıl raylara inip testlerine başlanması beklenen 225 kilometre hızdaki milli elektrikli hızlı tren seti için 2026'da toplam 454 milyon 994 bin 200 lira yatırım gerçekleştirmesi planlanıyor.

Milli Metro Projesi'nin tasarımı için 135 milyon lira, milli metro makine ve teçhizatı için 217 milyon 145 bin lira ödenek tahsis edilirken 'CoCo aks' tertibatlı milli lokomotif platformu için ise toplam 476 milyon 329 bin lira ayrıldı.

Öte yandan milli tramvay seti tasarımının proje ve müşavirliği için 20 milyon lira, demir yolu makine teçhizatı için ise 45 milyon liralık yatırım programda yer aldı.

- Panoramik cam tavanlı yolcu vagonları Yatırım Programı'nda

Daha çevreci olması nedeniyle birçok gelişmiş ülkede çalışmaları devam hidrojen yakıtlı tren setinin tasarımı için bu yıl da 30 milyon lira yatırım ayrıldı.

Yine farklı ülkelerde turistik turlarda çevrenin daha iyi gözlenebilmesi için kullanılan panoramik cam tavanlı yolcu vagonu tasarımının etüt-proje, müşavirlik işleri için 88 milyon lira, demir yolu makine teçhizatı için 172 milyon 972 bin lira ödenek tahsis edildi.

Demir yolu bakım aracı için ise toplamda 224 milyon 233 bin lira yatırım öngörüldü.

Özellikle modern muharebe sistemlerinde, finansal işlemlerde ve telekomünikasyon altyapılarında her birimin 'aynı saati' saliseler hatta nano saniyeler düzeyinde doğru göstermesi hayati önem taşıyor.

HAVELSAN bu ihtiyaca yönelik yurt dışı bağımlılığı ortadan kaldırmak için TimeMaster ismiyle milli 'zaman sunucusu' (time server) donanımı geliştirdi.

HAVELSAN Komuta Kontrol ve Savunma Teknolojileri Donanım Grup Müdürü Hayrettin Karabudak, AA muhabirine yaptığı açıklamada, şirkette Gemi Veri Dağıtım Sistemi (FLEETSTAR) ve Denizaltı Bilgi Dağıtım Sistemleri (SUBSTAR) ürünlerinin yöneticiliğini yaptığını söyledi.

Bu ürünlerin HAVELSAN'ın deniz platformlarındaki en önemli çözümleri arasında yer aldığına işaret eden Karabudak, yaklaşık 15 yılda yurt içi ve dışında 65'e yakın denizaltı ve gemide ürünlerinin kullanıldığını bildirdi.

Salgın sürecinde tedarik zincirinde yaşanan sıkıntılar, bazı ülkelerde ortaya çıkan tekelleşme çabaları, açık ya da dolaylı ambargolar nedeniyle ürün temininde güçlüklerle karşı karşıya kalındığını anlatan Karabudak, bu kapsamda bir dizi ürünü millileştirmeyi gündeme aldıklarını ifade etti.

Bir platformun en önemli verisinin zaman olduğunu vurgulayan Karabudak, 'Verileri hassas zaman ile senkron hale getirmezseniz geminin ya da silahların, radarların bir ahenk içerisinde çalışmasına engel olursunuz. Tüm veriler zaman ile eşleşmek zorunda ve bunun ihtiyaca göre mili saniyeler, mikro saniyeler veya nano saniyeler bazında olması gerekiyor. Bunun için de zaman sunucusu kullanmanız gerekiyor. Olası temin sıkıntılarına çözüm olarak da daha önce yurt dışından temin ettiğimiz ürünler yerine HAVELSAN olarak bir çözüm oluşturmak istedik.' dedi.

Bu konuda 2-3 yıl önce çalışmalara başladıklarını anlatan Karabudak, bu süre sonunda yazılımlarıyla birlikte bir donanım çözümü oluşturduklarını belirtti. Karabudak, şöyle konuştu:

'Çünkü sadece zamanı sayması değil, bunu çeşitli arayüzlerle de ihtiyacı olan sistemlere dağıtabilmesi gerekiyor. Askeri alanda çeşitli senkronizasyon arayüzleri var. Sivil alanda da çok yoğun kullanım alanı var, zaman sunucusu ürünlerinin. Telekom sektöründe çok yoğun kullanılıyor ama onların ihtiyaçları biraz farklı. Bunların hepsini gerçekleştirebilmek, ürettiğiniz zamanı o arayüzler üzerinden dağıtabilmek de vakit alıyor geliştirme sürecinde. Çevre koşulu testleri ve diğer hususları tamamlamanız gerekiyor. Dolayısıyla böyle bir ürünün en erken çıkışı 24 ay, ortalamada 30-36 ayları bulabiliyor. Şu anda kendi savaş gemilerimizde bunu kullanabilecek düzeye geldik. Önümüzdeki aylardan itibaren teslim edeceğimiz FLEETSTAR Gemi Veri Dağıtım Sistemleri'nde bunu kendi bahriyemizin kullanımına inşallah vermeyi planlıyoruz.'

- Bir geminin radarıyla başka bir geminin atış yapabilmesi

Hayrettin Karabudak, gemilerde genellikle rubidyum atomik saatli time server bulunduğunu ve HAVELSAN olarak geliştirdikleri bu ürünleri TimeMaster olarak adlandırdıklarını söyledi.

TimeMaster'ların GNSS sinyalleriyle aldıkları zamanla küresel uydu sistemleriyle zaman anlamında eşleştiklerini ve bunu da çeşitli arayüzlerle dağıttıklarını anlatan Karabudak, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Mesela savaş yönetim sistemleri, ADVENT savaş yönetim sistemimiz, radarlar, elektro-optikler, sensörlerimiz ve benzeri unsurlar hassas zaman bilgisine ihtiyaç duyuyorlar. Dolayısıyla bu zaman bilgisi onların anlayabilecekleri arayüzlerle onlara iletiliyor. Böylece aslında herkesin aynı mikro saniyede ya da ona yakın zamanlarda zamanı sayabilmesini sağlıyoruz. Bunun önemi çok fazla. Birden fazla platformun birbiriyle veri paylaşımı yapması, bir geminin radarıyla diğer geminin silahının atış yapabilmesi, böylece müşterek bir harekat gerçekleştirebilmek mümkün oluyor.'

Bu sayede verinin bir yerden başka bir yere ulaşması arasındaki zaman farkının da ölçülebildiğine ve bunların çok değerli olduğuna dikkati çeken Karabudak, 'O yüzden zaman sunucuları platformların olmazsa olmaz öğelerinden bir tanesidir.' dedi.

- 'Zamanı sayamazsak hiçbir şeyi doğru yapamayız'

Bu çalışmalar sırasında 'zaman sunucusu' ürün ailesinin altında zaman senkronizasyon kartları, özellikle denizaltılar için dünyada benzeri olmayan (otomatik kazanç ayarı ve kalibrasyon yapan) GPS anten dağıtım birimi gibi çeşitli çözümler oluşturduklarını anlatan Karabudak, şöyle konuştu:

'Zaman ve frekans çözümleri konusunda farklı ürünleri geliştirerek ülkemizde bu alandaki ihtiyacı gidermek istiyoruz. Bunları da millileştirmek istiyoruz. Dolayısıyla bu da bizim için çok önemli bir itici güç oldu.

Böyle bir zaman çözümü yarattığınız zaman askeri alandan daha çok sivil alanda kullanım imkanı var. Telekom, enerji, bankacılık sektörleri için, fabrika ve kritik tesislerde otomasyona dayalı faaliyetler için çok önemli. Zaman ve frekans çözümlerindeki bazı ürün eksiklerini de tamamlayarak bütün ihtiyaçları karşılayabilecek bir set oluşturmayı amaçlıyoruz. Onu yaptığımızda da HAVELSAN olarak Türkiye'de hem askeri hem de sivil alanın ihtiyaçlarını çok büyük bir oranda karşılamış olacağız.'

ASELSAN tarafından geliştirilen EJDERHA, ÇELİKKUBBE'nin en yenilikçi ve stratejik bileşenlerinden birini oluşturuyor. Füze, mühimmat, mermi gibi geleneksel mühimmatlı sistemlerin aksine, 'yönlendirilmiş enerji silahı' kategorisinde yer alıyor.

EJDERHA, hedefi fiziksel bir patlama yerine yüksek güçlü elektromanyetik dalgalar yayarak etkisiz hale getiriyor. Bu dalgalar, hedefteki elektronik devrelere zarar veriyor ve işlevsiz bırakıyor.

Elektromanyetik dalgalar ışık hızında hareket ettiği için EJDERHA'dan kaçmak mümkün olmuyor. Atış başına maliyeti de geleneksel füze sistemlerine kıyasla çok düşük seviyede kalıyor. Güç kaynağı olduğu sürece görev yapabilmesi dolayısıyla mühimmat bitmesi gibi bir durum da ortadan kalkıyor.

Düşük adetli seri üretim aşamasına gelen EJDERHA, bu yıl kullanıma sunulacak.

- İHA'lar değişti, sonuç değişmedi

EJDERHA için ASELSAN Gölbek Teknoloji Üssü'nde Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ve çeşitli güvenlik birimlerinin yetkililerinden oluşan heyetin katılımı ile yetenek gösterimi gerçekleştirildi.

Faaliyet kapsamında yetkililere ASELSAN önleyici elektronik harp sistemlerine dair bilgi verildi ve EJDERHA Sistemi'nin tanıtım sunumu yapıldı.

Demo ile EJDERHA'nin yüzlerce metre mesafeden dört farklı senaryo ile insansız hava araçlarına (İHA) karşı etkinliği gözlemlendi. EJDERHA Sistemi ilk olarak üç adet kablolu FPV dron hedefine karşı aynı anda etkili olduğunu gösterdi. Sistemin çalıştırılmasının ardından saniyeler içinde çoklu dron tehdidi bertaraf edildi. İkinci senaryoda EJDERHA farklı açılarda yer alan bir adet kablolu FPV dron ile bir adet kablosuz FPV dronu etkisiz hale getirdi. Demo kapsamında sistemin aynı zamanda mugin motoruna, talon kanat ve pal servo motorlarına karşı etkili olduğu gösterildi.

EJDERHA tüm senaryolarda görevini başarıyla yerine getirdi. Katılımcılar, test faaliyetleri sırasında sistemin operasyonel kullanım kolaylığı ve hızlı reaksiyon süresine dair bilgilendirildi. Gerçek zamanlı olarak icra edilen uygulamalar sonrasında yapılan değerlendirmelerde, test sürecinin beklentileri karşıladığı ve sistem performansından memnuniyet duyulduğu ifade edildi.

- Yeni nesil tehditlere yeni nesil yanıt

Sessiz, görünmez ve yapay zeka destekli yeni nesil dronlar savaş alanlarının, şehirlerin ve kritik altyapıların görünmeyen düşmanlarına dönüştü. Geleneksel sistemler yetersiz kalmaya başlarken yeni nesil tehditlere ancak yeni nesil çözümlerle karşılık verilebileceği ortaya çıktı.

İHA tehditlerine karşı, önleyici elektronik harp unsurlarından Yüksek Güçlü Elektromanyetik Sistemleri en kritik teknolojiler arasında yer alıyor.

ASELSAN tarafından bu ihtiyaçtan hareketle geliştirilen EJDERHA/AD 200, mobil bir platform üzerinde konumlandırılmış, vakum elektroniği teknolojisi ile yüksek güçlü elektromanyetik dalgalar üreterek dron mini/mikro İHA'ların elektronik komponent/sistemlerini etkisiz hale getiren bir çözüm sunuyor.

Yönlendirilmiş enerji teknolojisine sahip EJDERHA, taktik sahada tehdit olarak sınıflandırılan ve elektronik devre içeren her türlü İHA'nın navigasyon, iletişim ve komuta/kontrol sistemlerini güvenli mesafeden zararsız hale getirebiliyor.