Kapalı alanlarda sigara yasağı halk sağlığını korumayı hedeflerken, sahadaki uygulama esnafı köşeye sıkıştırıyor. Denetimlerdeki eşitsizlik ve müşteri kaybı, birçok işletmeyi kapanma riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
Kapalı alanlarda uygulanan sigara yasağı, yürürlüğe girdiği günden bu yana hem halk sağlığı hem de ekonomik etkileri açısından tartışılmaya devam ediyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler, uygulamanın sahadaki yansımalarının beklenenden çok daha ağır olduğunu savunurken, denetimlerdeki dengesizliklerin sektörde ciddi bir adaletsizlik yarattığını dile getiriyor.
Artvin merkez başta olmak üzere Korzul bölgesinde faaliyet gösteren işletmeciler, yasağa uyma konusunda hassas davrandıklarını ancak aynı hassasiyetin tüm bölgelerde görülmediğini belirtiyor. Esnafa göre, bazı bölgelerde sıkı denetimler yapılırken, diğer bölgelerde kontrollerin yetersiz kalması, kurallara uyan işletmeleri ekonomik olarak dezavantajlı duruma düşürüyor.
Bir işletmeci yaşanan durumu şu sözlerle anlatıyor: “Biz kurallara uyuyoruz, sigara içirmiyoruz. Ancak müşteri geliyor ve başka bir mekânda sigara içildiğini söylüyor. Bu durumda müşteriyi ikna etmek zorlaşıyor. İnsanlar doğal olarak sigara içebildikleri yerlere gidiyor. Bu da bizim müşteri kaybetmemize neden oluyor.”
“Denetimlerin Bölgesel Yoğunlaşması Tepki Çekiyor”
İşletmecilerin en çok eleştirdiği konuların başında denetimlerin belirli bölgelerde yoğunlaşması geliyor. Özellikle Artvin merkez ve Korzul çevresinde denetimlerin sık yapıldığı ifade edilirken, ilçelerde ve bazı mahallelerde bu sıklığın görülmediği öne sürülüyor.
Esnaf, “Bir bölge neredeyse her gün denetlenirken başka bir bölge ayda bir kontrol ediliyor. Bu da bazı işletmelerin yasağı delmesine yol açıyor. Kurallara uyan bizler ise cezalandırılmış gibi oluyoruz” diyerek uygulamadaki dengesizliğe dikkat çekiyor.
Bu durumun yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sektörde güven sorunu da yarattığı ifade ediliyor. Kurallara uyan işletmeler, haksız rekabet nedeniyle müşteri kaybı yaşarken, yasağa uymayan işletmelerin avantaj elde ettiği belirtiliyor.
“İşler Yüzde 60-70 Oranında Düştü”
Sigara yasağının ardından birçok işletmede müşteri sayısında ciddi düşüş yaşandığı belirtiliyor. Esnafa göre bu düşüş bazı işletmelerde yüzde 60 ila 70 seviyelerine kadar ulaşmış durumda.
“Müşteri gelmiyor, gelen de kısa sürede kalkıyor” diyen işletmeciler, özellikle uzun süre vakit geçirilen kafe ve kıraathane gibi mekanların bu durumdan daha fazla etkilendiğini söylüyor.
İşletme sahipleri, müşteri kaybının doğrudan gelir kaybına yol açtığını ve bunun zincirleme şekilde diğer ekonomik yükümlülükleri etkilediğini ifade ediyor.
“Giderler Karşılanamaz Hale Geldi”
Esnafın bir diğer önemli sorunu ise artan maliyetler. Kira, vergi, sigorta primleri, çalışan maaşları ve tedarikçi ödemeleri gibi sabit giderlerin devam ettiğini belirten işletmeciler, azalan gelirle bu yükün altından kalkmanın giderek zorlaştığını dile getiriyor.
Bir esnaf, “Eskiden en azından masraflarımızı çıkarabiliyorduk. Şimdi kar etmeyi geçtik, günlük giderleri bile karşılamakta zorlanıyoruz. Bu şekilde devam ederse birçok işletme kapanmak zorunda kalacak” sözleriyle yaşanan ekonomik sıkıntıyı özetliyor.
Bazı işletmelerin borçlanarak ayakta kalmaya çalıştığı, ancak bu durumun sürdürülebilir olmadığı da vurgulanıyor.
“Alternatif Çözümler Üretilmeli”
Esnaf, sigara yasağının tamamen kaldırılmasını talep etmek yerine daha dengeli ve uygulanabilir çözümler geliştirilmesini istiyor. Özellikle iyi havalandırılmış özel alanlar oluşturulması ya da belirli kriterler çerçevesinde esneklik sağlanması gibi öneriler gündeme getiriliyor.
Bunun yanı sıra denetimlerin daha sistemli, şeffaf ve eşit şekilde yapılması gerektiği vurgulanıyor. İşletmecilere göre, ancak bu şekilde hem halk sağlığı korunabilir hem de ekonomik mağduriyetler azaltılabilir.
“Sektörde Kapanmalar Başlayabilir”
Sektör temsilcileri, mevcut durumun uzun vadede daha büyük sorunlara yol açabileceği vurguluyor. Özellikle küçük işletmelerin bu süreçten daha fazla etkilendiği ve yeterli destek sağlanmaması halinde kapanmaların artabileceği belirtiliyor.
Esnaf ise yetkililere çağrıda bulunarak uygulamanın sahadaki etkilerinin yeniden değerlendirilmesini talep ediyor: “Bu yasağın amacı sağlığı korumak, buna karşı değiliz. Ama uygulama adil olmazsa biz ayakta kalamayız. Denetimler eşit yapılmalı ya da bize nefes aldıracak yeni çözümler getirilmeli.”
Kapalı alanlarda sigara yasağı, toplum sağlığı açısından önemli bir adım olarak görülse de, esnafın yaşadığı ekonomik kayıplar ve uygulamadaki aksaklıklar, konunun yeniden ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor.
