Kurban Bayramı’na yalnızca üç gün kala kurban pazarlarında beklenen yoğunluk oluşmadı. Türkiye’nin birçok bölgesinde olduğu gibi kurban satış alanlarında da durgunluk dikkat çekerken, hem besiciler hem de vatandaşlar mevcut tablodan memnun değil. Yıl boyunca büyük emek ve maliyetle beslenen kurbanlık hayvanların satılamaması üreticileri kara kara düşündürüyor.
Pazarlarda gözlemlenen en büyük sorunlardan biri, alım gücündeki düşüş ve buna bağlı olarak satışların ciddi şekilde gerilemesi. Geçmiş yıllara göre fiyatların çok büyük değişim göstermediği belirtilse de, vatandaşların artan yaşam maliyetleri nedeniyle kurbanlık almada zorlandığı ifade ediliyor.
“Günlerdir bekliyoruz, soran bile yok”
Besici Erkan Usta, pazardaki durgunluğu çarpıcı sözlerle anlattı. Usta, bu yıl 61 kurbanlık hayvanla pazara geldiğini belirterek şunları söyledi: “61 kurban getirdik. 15 liradan 25 liraya kadar farklı fiyatlarda kurbanlıklarımız var. Ama şu ana kadar soran bile olmadı. Normalde bu günlerde yoğunluk olurdu. Biz yine de son 2-3 günde bir hareketlilik bekliyoruz. Umudumuzu kaybetmedik ama tablo iç açıcı değil.”
Usta, geçen yıllara kıyasla satışların çok daha düşük olduğunu ifade ederken, üreticilerin tüm yıl boyunca yaptığı emeğin karşılığını alamadığını da vurguladı.
“Yarısını bile satamadım”
Bir diğer besici Mustafa Gül ise hem büyükbaş hem küçükbaş hayvanlarla pazara geldiğini ancak satışların beklentinin çok altında kaldığını söyledi: “Bu yıl büyükbaş ve küçükbaş kurbanlıklar getirdim. Ama hiç hareket yok. Geçen yıllara göre çok daha durgun. Yarıya yakınını ancak satabildim. İnşallah son günlerde biraz hareket olur da elimizde kalanları değerlendirebiliriz.”
Gül, kurban fiyatlarının geçen yıla yakın seviyelerde olmasına rağmen vatandaşların alım gücünün düşmesinin pazarı doğrudan etkilediğini belirtti.
Altyapı eksiklikleri tepkilere neden oluyor
Kurban pazarında yalnızca satış sıkıntısı değil, altyapı ve hizmet eksiklikleri de besicilerin tepkisini çekiyor. İsmail Sağlam isimli üretici, pazar yerindeki şartların yetersizliğine dikkat çekerek oldukça sert ifadeler kullandı: “Suyumuz yok, çadırımız yok, yatacak yer yok, namaz kılacak yer yok, çay ocağı yok. Sadece iki demir çakılmış, biz buraya mahkûm edilmiş gibiyiz. Üstelik buraya gelmek için bizden 10 bin lira isteniyor. Hizmet yok ama ücret var.”
Sağlam, belediyenin ve yetkililerin kendilerine gerekli ilgiyi göstermediğini savunarak, üreticilerin zor şartlarda bırakıldığını dile getirdi. Ayrıca pazar yerinin konumunun da yanlış seçildiğini ifade ederek, “Hayvan barınağını görünce köpekler kadar değerimiz olmadığını anlıyoruz” sözleriyle tepkisini dile getirdi.
“Kalan hayvanları zararına geri götüreceğiz”
Bazı besiciler ise satışların devam etmemesi halinde ellerinde kalan hayvanları zararına geri götürmek zorunda kalacaklarını belirtiyor. Satılamayan kurbanlıkların kasaplara düşük fiyatlarla verilmesi ya da farklı şehirlerde değerlendirilmesi, üreticiler için ciddi ekonomik kayıplara yol açıyor.
Bir üretici, yaşadığı sıkıntıyı şöyle anlattı: “20 tane hayvan getirdik, sadece 8 tanesini satabildik. Kalanları mecburen geri götüreceğiz. Kasaba mı verilir, başka şekilde mi değerlendirilir bilmiyoruz ama bu durum bizi zarara sokuyor. Bir yıl boyunca emek veriyoruz, karşılığını alamıyoruz.”
“Fiyatlar normal ama vatandaş alamıyor”
Besiciler, fiyatların geçen yıla göre büyük bir artış göstermediğini savunurken, vatandaşların alım gücünün düşmesinin en büyük sorun olduğunu belirtiyor. Küçükbaş kurbanlıkların kilogram fiyatlarının 17 ila 25 lira arasında değiştiği, büyükbaş hayvanlarda ise kilogram fiyatlarının 700 ila 800 lira bandında olduğu ifade ediliyor.
Üreticiler, “Fiyatlar çok yüksek değil ama vatandaşın cebinde para yok” diyerek mevcut ekonomik koşulların satışları doğrudan etkilediğini vurguluyor.
Devlet politikalarına yönelik eleştiriler
Bazı besiciler, devletin yurt dışı kurban organizasyonlarına gönderim yapmasını eleştirerek yerli üreticinin desteklenmediğini iddia ediyor. Üreticiler, “Afrika’ya kurban gönderiliyor ama biz burada hayvanlarımızı satamıyoruz” diyerek sitem ediyor.
Ayrıca hükümetin tarım ve hayvancılık desteklerine yönelik açıklamalarına rağmen sahada bu destekleri göremediklerini söyleyen üreticiler, maliyetlerin her geçen yıl arttığını ancak satışların aynı oranda artmadığını ifade ediyor.
Son gün umudu
Tüm bu olumsuz tabloya rağmen besiciler, bayrama sayılı günler kala son bir hareketlilik umudunu koruyor. Kurban pazarlarında gözler artık son 72 saate çevrilmiş durumda. Hem üreticiler hem de alıcılar açısından kritik günlerin yaşandığı pazarlarda, bayram öncesi yoğunluğun oluşup oluşmayacağı merakla bekleniyor.